دگرگوني در سيستم هماهنگ شده چاپ 2007

زبان تجارت بين المللي

(غلامحسين آرام)

سيستم هماهنگ شده (HS) يك نمانكلاتور كالايي بين المللي است كه به وسيله بيش از 200 كشور و اتحاديه اقتصادي به عنوان پايه و اساس براي تعرفه‌هاي گمركي و جمع آوري آمارهاي آنان بكار برده مي‌شود.

هم بخش دولتي و هم بخش خصوصي ، اين سيستم را به عنوان تنها وسيله براي شناسايي و كدگذاري كالاها به منظور تسهيل در امر تجارت بين المللي و اطمينان از كاربرد صحيح قوانين گمركي بكار مي‌برد . در واقع سيستم هماهنگ شده يك عامل كليدي در ارتباط مثبت بين گمرك و دست اندركاران در امر تجارت مي‌باشد كه بايد دائما به روز درآيد .

سيستم هماهنگ شده در بسياري موارد ديگر ، از جمله سياستگزاري تجارت ، قواعد مبداء ، نظارت و كنترل كالاها ، مالياتهاي داخلي ، تعرفه هاي حمل و نقل و جمع آوري آمار ، كنترل سهميه و مطالعات و تجزيه و تحليلهاي اقتصادي بكار مي‌رود .

با توجه به موارد فوق الذكر ، در واقع ، سيستم هماهنگ شده هم اكنون به عنوان « زبان واقعي و مشترك در تجارت بين المللي » بكار برده مي‌شود .

سيستم هماهنگ شده 2007 ، اصلاحات ، تغييرات و موارد جديد در آن

موارد بسياري در سيستم هماهنگ شده 2002 و قبل از آن وجود داشته است كه هميشه مورد سئوال و ايراد كاربران آن بوده است و هميشه سئوال مي‌شود ، مثلا : چرا دستگاه تلفن همراه در همان شماره مربوط به دستگاه تلفن معمولي طبقه بندي نمي‌شود ؟ چرا يك ماشين دفتري چندكاره داراي اسكنر ، كپي كننده ، چاپگر و فاكس بايد به عنوان دستگاه چاپگر ، كپي كننده يا دستگاه ديگري تلقي شود ؟ چه فرقي بين جارو برقي خانگي و جاروي صنعتي است كه بايد در شماره‌هاي جداگانه طبقه بندي شود ؟ كفپوش پاركتي چيست؟

اين نوع سئوالات و بسياري از موارد ديگر در ارتباط با طبقه بندي كالاها در كتابهاي يادداشتهاي توضيحي سيستم هماهنگ شده چاپ سال 2007 پاسخ داده شده است . براساس كنوانسيون سيستم هماهنگ شده ، كميته سيستم هماهنگ شده بايد اين سيستم را در برابر تغييرات تكنولوژي يا تغيير در الگوهاي تجارت بين الملل و همينطور الزاماتي كه در برابر كنوانسيونهاي بين المللي از جمله در زمينه هاي محيط زيست و سلامت جامعه ، مواد مخدر و روانگردان ، پسماندهاي كالاها ، مواد شيميائي كه در ساخت سلاحهاي شيميائي به مصرف رسند و همچنين نظارت بر جلوگيري از انقراض حيوانات و گياهان در معرض خطر و غيره دائما به روز در آورد .

بهمين دليل ، ملاحظه مي‌شود كه اين سيستم از اولين سال اجراي آن ( 1988) تاكنون سه بار در سالهاي 1992 ، 1996 و 2002 اصلاح و چاپ شده است و اكنون چهارمين چاپ آن با آخرين تجديد نظر و اصطلاحات و تغييرات مورد لزوم در آن از اول ژانويه 2007 يعني از 11 دي ماه 1385 لازم الاجراء شده و تمام گمركات كشورهاي جهان از جمله ايران موظفند كالاهاي گمركي را بر اساس چاپ جديد (2007) طبقه بندي كنند . اهم تغييرات و اصلاحات در زمينهاي زير صورت گرفته است :

پيشرفت و تكنولوژي

در واقع ، امروزه بسياري از دستگاهها و تجهيزات الكترونيكي مي‌توانند چندكار مختلف را انجام دهند . براي مثال ، يك دستگاه تلفن همراه كه داراي دوربين فيلمبرداري و همچنين داراي راديو ، تلويزيون و پخش MP3 مي‌باشد يا يك ماشين دفتري چندكاره كه در بالا نيز به آن اشاره شد مي‌تواند چندين كار دفتري را كه ممكن است در شماره هاي مختلف طبق بندي شوند ، انجام دهد . بهمين جهت تغييرات و اصلاحات زيادي در سيتم هماهنگ شده 2007 بوجود آمده است . مثلا، تجديد نظر در تعريف كامپيوتر يا ماشينهاي خودكار داده پردازي به اين مفهوم كه اساسا كليه اين دستگاهها ديجيتالي تلقي شده اند ، همچنين توضيح در مورد ارائه دستگاههاي جداگانه و طبقه بندي آنها مثلا ، چاپگر (Printer) ، تجهيزات شبكه ، بلندگوها ، ميكروفنها ، دوربين ، مونيتور و پروژكتورهايي كه در ارتباط با يك كامپيوتر كار مي‌كنند و يا كليه دستگاههايي كه به نوعي چاپ تلقي مي‌شوند دريك شماره واحد گروه بندي شده اند .

حرفه هاي تجاري و الگوهاي تجاري

بعضي محصولات و كالاها در تجارت بين المللي متروك و از رده تجارت جهاني خارج شده اند و در مقابل كالاهاي ديگري از لحاظ تجارت جهاني حائز اهميت شده اند . به طور كلي ، شماره هاي اصلي و شماره هاي فرعي مربوط به نام كالاهايي كه حجم تجارت جهاني ساليانه آنها به ترتيب كمتر از 100 ميليون دلار و 50 ميليون دلار بوده است ، حذف شده اند . با اين حال ، اين ضابطه در مورد شماره‌هاي اصلي و شماره هاي فرعي مربوط به محصولات و كالاهاي مربوط به مسائل محيط زيست و سلامت جامعه مي‌باشد ، بكارنرفته است .

به منظور انعكاس اين تغييرات در الگوي تجارت ، تعدادي از شمارهاي اصلي و تعداد زيادي از شماره هاي فرعي سيستم هماهنگ شده حذف شده است مثلا كالاهايي مانند ران قورباغه ، آرد برنج ، آويشن ، كاري ، كاغذ كاربن ، پارچه هاي جناغي باف ، نخ تكستوره ، گليم ، لباسهاي پشمي‌، كراوات و پاپيون كشباف ، لباسهاي حوله اي حمام ، سوزن دوزندگي و گلدوزي ، دستگاههاي پخت و پز غير برقي و بسياري موارد ديگر حذف شده اند . از سوي ديگر كالاهايي مانند گلهاي به صورت شاخه ، ميوه سخت پوست ماكاداميها ، جوانه بامبو ، ليوانهاي دسته دار آبخوري ، صندلي از بامبو ، پنبه نسوز موسوم به كروسيلدوليت ، انواع كيسه هاي دفع مدفوع و ادرار ، دستگاههاي ساخت نيمه هاديها و ساخت صفحات تخت نمايشگر ، طبقه بندي انواع جاروهاي برقي ، انتقال كارتهاي هوشمند از شماره هاي مختلف به يك شماره معين و مشخص كردن بسياري از كالاها بر اساس پيشرفت تكنولوژي به خصوص در بخش فناوري برتر (Hi-Tech) در قسمتها و فصلهاي مختلف سيستم هماهنگ شده اضافه شده است .

لزوم كاربرد يكنواخت

در جريان استفاده روزانة كاربران از سيستم هماهنگ شده به واژه ها و اصطلاحاتي مواجه مي‌شدند كه ممكن بود تفسيرهاي مختلفي از آن استنباط شود و اين خود باعث كاربرد غير يكنواخت از سيستم هماهنگ مي‌شد كه خود موجب اختلافات گمركي در گمركات كشورها مي‌شد. از آنجا كه طبقه بندي يكنواخت و هماهنگ كالا يكي از موضوعات اصلي سازمان جهاني گمرك (WCO) مي‌باشد، بنابراين در سيستم هماهنگ شده چاپ 2007 ، اصلاح عبارات و واژه‌ها و تعاريف به منظور بهبود اين سيستم در هر كجا كه ضرورت داشته است ، انجام گرفته است .

به عنوان مثال ، اصطلاح و عبارت « پانلهاي پاركت جفت و جور شده « باعث ايجاد مشكلات در گذشته مي‌شد زيرا از واژه « پاركت» يك نوع طرح و شكل موزائيكي تلقي مي‌شود و در بخشهايي ديگر از جهان ، كفپوش از باريكه چوب به عنوان پاركت تلقي مي‌شود . براي جلوگيري از اين ترديد ، بجاي واژه عبارت « پانلهاي پاركت جفت و جور شده « عبارت « پانلهاي كفپوش جفت و جور شده از جمله پانلهاي كفپوش پاركت... » بكاربرده شده است .

رعايت مسائل مربوط به محيط زيست و جامعه

به عنوان يك نمانكلاتور چند منظوره ، سيستم هماهنگ شده به منظور تسهيل نظارت و كنترل بر محصولات مختلف در ارتباط با محيط زيست و سلامت جامعه نيز بكار ميرود . به منظور تحقق اين امر مهم ، اغلب به درخواست ساير سازمانهاي بين المللي ، به منظور كنترل و نظارت براي برخي كالاها مثلا ، گونه هاي مختلف حيوانات و ماهيها ( مثلا ، شمشيرماهي و دندان ماهي) ، مواد شيميائي خطرناك تحت پوشش كنوانسيون روتردام ( مثلا ، كليه تركيبات جيوه ، به استثناي ملغمه‌ها (Amalgams) ، در يك شماره معيين گروه بندي شده اند ، مواد مخلوط داراي مواد مخرب لايه اوزون تحت پوشش پروتكل مونترال ، محصولات از بامبو و محصولات داراي پنبه نسوز (Asbestos) شماره هاي فرعي جديد ايجاد شده است .

اكنون پس از سه سال مطالعه و تحقيق توسط كيمته هاي فرعي تجديد نظر سيستم هماهنگ شده و با همكاري كميته هاي علمي‌، شيمي‌، رايانه اي و سرانجام در كميته سيستم هماهنگ شده تغييرات اساسي و اصلاحات بنيادي كه بخشي كوتاه از آن در بالا اشاره شده است به پايان رسيده و حاصل آن تحت عنوان كتابهاي يادداشتهاي توضيحي سيستم هماهنگ شده چاپ 2007 به زبانهاي انگليسي و فرانسه ازسوي سازمان جهاني گمرك (WCO) منتشر شده است .

موسسه مطالعات و پژوهشهاي گمرك و تجارت افتخار دارد كه براي اولين بار در تاريخ 100 ساله گمرك نوين ايران ، همگام با فعاليتهاي سازمان جهاني گمرك در تهيه مطالب مربوط به سيستم هماهنگ شده ، همزمان با انتشار اين كتابها از سوي سازمان جهاني گمرك ، مبادرت به ترجمه آنها به زبان فارسي نموده است كه بزودي در دسترس مشتاقان و دست اندركاران در امر تجارت قرار خواهد گرفت .

كتابهاي يادداشتهاي توضيحي سيستم هماهنگ شده 2007 در 5 جلد انتشار مي‌يابد و همزمان با آن موسسه مطالعات و پژوهشهاي گمرك و تجارت كوشش مي‌كند كتاب راهنماي الفبائي كالايي سيستم هماهنگ شده 2007 را حتي قبل از انتشار از سوي سازمان جهاني گمرك در اختيار ايرانيان و فارسي زبانان عزيز در سراسر جهان قرار دهد .

اين موسسه اميدوار است ، با همكاري كارشناسان خبره و مشاوران و پژوهشگران در امور گمركي ، تجارت ، حمل و نقل ، بانك و بيمه بتواند كارهاي ارزشمند ديگري را در آينده در اختيار علاقمندان قرار دهد .

موسسه مطالعات و پژوهشهاي گمرك و تجارت

كليه شركتهايي كه در زمينه صادرات و واردات به صورت مستمر فعاليت مي‌ نمايند، مي‌توانندجهت مشاوره در امور گمرکي ، مالياتي ، بيمه و روابط کار ، ثبت و تغييرات شرکتها ، استاندارد ، امور بانکي ( ارزي-ريالي-گشايش اعتبار) واردات و صادرات و ... توسط  اساتيد ، کارشناسان و صاحب منسبان هر يک از گروههاي فوق الذکر با شماره تلفن‌هاي 9-88932057 با دفتر موسسه تماس حاصل نمايند.